Nederland

Mens & Dier in Steen & Brons

Zoek op deze site:
Amsterdam
Noord-Holland

Dam

Nationaal Monument

John Rädecker & Paul Grégoire
1956

Amsterdam -  Nationaal Monument   Amsterdam -  Nationaal Monument

Beschrijving

Het Nationaal Monument bestaat uit een betonnen pyloon van 22 meter hoog, bekleed met travertijn, met diverse beelden en reliëfs.
In De Volkskrant van 5 mei 1956 wordt het als volgt beschreven:

In het het midden rijst de strakke pyloon, ellipsvormig van doorsnede, waarop hoog aan de voorzijde de vrouwengestalte der Vrijheid is aangebracht, trots boven het brede reliëf dat de onderdrukking symboliseert.
Hoog om de gestalte van de Vrede vliegen duiven. De vrouw houdt een kind - symbool van de vreugde - met de rechterhand voor zich uit; in de geheven linkerhand houdt zij een feestelijke guirlande. Daaronder staat het brede reliëf, dat de zwarte oorlogsjaren in herinnering houdt: een mannengestalte, gekruisigd in zijn lijden, drie anderen in zware ketens geboeid, gebogen onder hun pijn. Dit reliëf wordt geflankeerd door twee beelden van mannen uit het verzet, de ene verbreekt met omhooggestrekte armen zijn boeien, de andere figuur geeft vooral de wilskracht van het verzet weer. Aan hun voeten zitten jankende honden, die de smart en de trouw uitbeelden: zij wachten en huilen om hun meesters, die niet zijn weergekeerd. Links en rechts, ver voor het monument, beneden aan de brede, ronde trappen, staan twee leeuwen: symbolen van onverzettelijkheid en weerbaarheid.

Amsterdam - Nationaal Monument
De Vrede
Amsterdam - Nationaal Monument
De Oorlog en het Verzet

Aan de achterzijde van de pyloon zijn zeven omhoogvliegende duiven in reliëf voorgesteld.

Amsterdam - Nationaal Monument Amsterdam - Nationaal Monument Amsterdam - Nationaal Monument

Om de pyloon staat een gebogen gedenkmuur waarin elf urnen met aarde, afkomstig van fusillade- en erebegraafplaatsen uit de elf provincies, en een urn met aarde van de erevelden uit het voormalig Nederlands-Indië zijn geplaatst. Deze urnen zijn niet gerangschikt volgens de protocolaire traditie, maar volgens de "esthetische regels van de schikking der wapens" (volgens De Tijd van 26 april 1956; het is ons niet duidelijk wat daarmee bedoeld wordt), die aan de achterzijde van deze muur zijn in reliëf zijn voorgesteld met daarnaast de jaartallen 1940-1945.

Amsterdam - Nationaal Monument
Amsterdam - Nationaal Monument
Noord-Brabant
Amsterdam - Nationaal Monument
Groningen
Amsterdam - Nationaal Monument
Drenthe
Amsterdam - Nationaal Monument
Zuid-Holland
Amsterdam - Nationaal Monument
Zeeland
Amsterdam - Nationaal Monument
Noord-Holland
Amsterdam - Nationaal Monument
Gelderland
Amsterdam - Nationaal Monument
Friesland
Amsterdam - Nationaal Monument
Het rijkswapen
Amsterdam - Nationaal Monument
Limburg
Amsterdam - Nationaal Monument
Utrecht
Amsterdam - Nationaal Monument
Overijssel

Voor het monument staan nog twee leeuwenfiguren.

Amsterdam - Nationaal Monument Amsterdam - Nationaal Monument

Twee leeuwen als symbolen van onverzettelijkheid en weerbaarheid.

Het monument is op 4 mei 1956 onthuld door Koningin Juliana. Het ontwerp stamt uit 1950 van de architect J.J.P. Oud en beeldhouwer John Rädecker. Zij kregen in 1952 de opdracht en in de zomer van 1955 startte de bouw. De reliëfs zijn gehakt door Paul Grégoire. Deze belettering is ontworpen door Jan van Krimpen. Rädecker overleed op 12 januari 1956 en het beeldhouwwerk is voltooid door zijn zoon Jan Willem Rädecker.

Opschriften

Tekst aan de voorzijde (niet goed leesbaar):

Hic vbi cor patriae monvmetvm cordibvs intvs
qvod gestant cives spectet ad astra dei
(Laat hier waar het hart van het vaderland is, het monument
dat burgers binnen in hun harten dragen,
naar de sterren van God kijken.)

Op de gebogen gedenkmuur, aan de voorzijde:

nimmer, van erts tot arend, was enig schepsel vrij onder de zon, noch de zon
zelve, noch de gesternten. Maar geest brak wet en stelde op de geslagen bres
de mens – Uit die eersteling daalden de ontelbaren. Duchtend zijn hoge blik
deinsden hun zwermen binnen de wet terug en werden volken en stonden
elkander naar het leven, onder nachtgewolken verward treurspel, dat
wereld heet. Sindsdien werd geen mens vrij dan ontboden van boven zijn dak,
geen volk dan beheerst van boven zijn torens. Blijve ons dat bij, verlost als
wij werden uit het schrikbewind van een onderwereld. Niet onbeheerst, doch
enkel beheerst van boven de wereld blijft vrijheid ons deel. mcmxl - mcmxlv.

Aan de achterzijde van die muur staan de wapens van de elf provincies en van Nederlands Indië en de jaartallen 1940-1945 met daarboven de tekst:

aarde, door het offer gewijd, samengebracht uit gans het land, teken tot in verren tijd van heugenis en vasten band
Voor het monument is in het plaveisel een plaquette aangebracht met de tekst:

VRIJHEID IS NIET
VANZELFSPREKEND
Plaquette gelegd door de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport ter gelegenheid van het gereedkomen van de restauratie van het
Nationaal Monument
21 april 1998

Gesigneerd

(achterzijde basis van de pyloon): architect j.j.r. oud / beeldhouwer: john rädecker

Informatiebord

Aan de achterzijde van de basis van de pyloon is in 1983 een bronzen plaquette aangebracht met de teksten die op het monument staan en die slecht leesbaar waren:

nimmer, van erts tot arend...
tekst: a. roland holst

aarde, door het offer gewijd, ....
tekst: prof.dr. n.a. donkersloot

hic vbi cor patriae...
tekst: dr. j.d. meerwaldt

Kunstenaars

Reacties

Reageer op dit beeld

Bronnen en verdere informatie

Aanklikbare trefwoorden:

  • Grégoire, Paul
  • Rädecker, John
  • Duif
  • Gedenknaald -zuil of -obelisk
  • Hond
  • Leeuw
  • Mannen (geboeid)
  • Oorlogsmonument (Nederland)
  • Vrede (Pax)
  • Vrouw met kind
  • Locatie (N.B. 52°22'22" - O.L. 4°53'37")

    Via onderstaande links kunt u de positie vinden:

    De kaarten of satellietfoto's verschijnen in een nieuw venster
    OpenStreetMap kaart
    Bing Maps kaart satellietfoto hybride
    Google Maps kaart satellietfoto hybride
    WikiMapia kaart

    Objectcode: NH04cw; Opgenomen: 24 juni 2010  / gewijzigd: 14 april 2020
    Van elk standbeeld hebben wij uit diverse hoeken foto's gemaakt en bovendien detailfoto's van de diverse teksten.
    Als je deze foto's wilt zien of een of meer foto's wilt gebruiken, neem dan contact met ons op via het contactformulier met vermelding van de objectcode.
    © Website en Foto's: René & Peter van der Krogt

    Bronzen beelden winkel
    Hier kan ook uw banner staan. Klik hier voor meer informatie.