Nederland

Mens & Dier in Steen & Brons

Zoek op deze site:
Amsterdam
Noord-Holland

Damrak 277
(Beurs van Berlage)

Gijsbrecht van Amstel, Hugo de Groot en Jan Pietersz. Coen

Lambertus Zijl
1907

Amsterdam -  Gijsbrecht van Amstel, Hugo de Groot en Jan Pietersz. Coen   Amsterdam -  Gijsbrecht van Amstel, Hugo de Groot en Jan Pietersz. Coen

Beschrijving

Drie gevelbeelden op de hoeken en een aantal reliës op de gevels van de 'Beurs van Berlage'.
  1. Gijsbrecht van Amstel, de legendarische grondlegger van de stad Amsterdam.
  2. Hugo de Groot (Hugo Grotius) (Delft 1583 - Rostock 1645), Nederlands rechtsgeleerde. Zijn beroemdste werken zijn De iure belli ac pacis (Over het recht van oorlog en vrede, 1625) en Mare Liberum (Vrije zee, een pleidooi voor de vrije toegang tot de zee) (Wikipedia).
  3. Jan Pietersz. Coen (Hoorn 1587 - Batavia, 1629), medewerker van de VOC, en voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor de oppermacht van de Nederlanders in Oost-Indië (Wikipedia).

Opschriften

Hoekbeelden
  • Damrak/Beursplein: Gijsbrecht van Amstel, de legendarische grondlegger van de stad Amsterdam.
  • Damrak/Oudebrugsteeg: Jan Pietersz. Coen, 17de eeuws admiraal en landveroveraar. Met schild: dis- / pe- / reert / niet.
  • Naast ingang Oudebrugsteeg: Hugo de Groot, beroemd rechtsgeleerde, symbool voor de betekenis van Amsterdam. In zijn hand het boek Mare / Li / be / rum

Reliëfs

Hun Omgang
Boven de ingang aan het Beursplein, het reliëf 'Hun Omgang', bestaande uit drie panelen:
  • Links: drie vrouwen plukken appels onder toeziend oog van een dame.
  • Midden: een man met twee ondergeschikten (?). Om hen heen vliegen duiven.
  • Rechts: drie mannen sjouwen een balk onder bevel van een toezichthouder.
Daaronder een kwatrijn van Albert Verwey:
Als voorhoofd strekt de steen op de ingangsbogen.
't Verstand des handels breke in heldre lijn.

Daar uit: tusschen zoo mensch als dingen zijn
Veel omgangsdaden die 't bestaan bëoogen

In de topgevel aan het beursplein een rond reliëf met het zegel van Amsterdam: een boot waarin een ridder met zwaard en schild en een man met de vlag van Amsterdam.

Het Verkeer
Damrakzijde: reliëf 'Het Verkeer' met figuren van diverse continenten en oude transportmiddelen, zoals een olifant en dromedaris, een ossen- en paardenspan en een zeilschip. Daaronder een tekst:
De aard wordt straks één: de volkren zijn als groepen
Van d'eenen bond die heel haar bol beheerscht.
Door land, door zee, streeft trein, streeft vloot om 't zeerst
Naar 't wisslend doel waarheen ze elkander roepen

Kunstenaar

  • Lambertus Zijl (Kralingen 1866-Bussum 1947), beeldhouwer, Veel architectuurdecoratie en toegepaste beeldhouwkunst (RKD-databaseWikipedia).

Opmerkingen

In het kader van het 'gesamtkunstwerk-principe' heeft Berlage de dichter Albert Verwey een decoratieprogramma voor het gebouw laten uitstippelen. Dit programma is gebaseerd op twee thema's: Amsterdam als belangrijke handelsstad en de klasseloze samenleving waarin geld geen rol meer speelt. Het laatste thema voert duidelijk de boventoon. Verwey stelde voor de diverse ruimtes gedichten (kwatrijnen) op waarin de genoemde twee thema's steeds terugkomen. Deze gedichten dienden als basis voor de decoratie van de ruimtes en verwijzen ook vaak naar de specifieke functie van de ruimte.

Diverse andere prominente kunstenaars maakten, geïnspireerd door de verschillende gedichten van Verwey een groot aantal uiteenlopende kunstwerken. Aan de buitenzijde zijn dit o.a. de beelden van Gijsbrecht van Aemstel, Jan Pieterszoon Coen en Hugo de Groot en sluitstenen (visserij, nijverheid en jacht) van Lambertus Zijl.

Reacties

Reageer op dit beeld

Bronnen en verdere informatie

  • Jan Bouman, Het merckwaerdigste meyn bekent [eerste serie] (1958), blz. 46 (oorspronkelijk De Volkskrant 31 december 1955).
  • C.J. Kuik, Helden op sokkels: Literaire standbeelden in Nederland (1980), nr. 97.
  • S. de Vries, Monumentenwijzer: wegwijs in de doolhof van monumenten (1983), blz. 98.
  • A.C. de Gooijer, Op een voetstuk gezet: Standbeelden in Amsterdam (1984), blz. 22-23.
  • Mirjam Beekman e.a. (red.), Beeldengids Nederland (1994), nr. F04a.
  • Lida Goede, Buitenbeeldinbeeld.
  • Wikipedia, Beurs van Berlage.
  • Beurs van Berlage, Website.
  • Bonas, Archiwijzer.

Aanklikbare trefwoorden:

Locatie (N.B. 52°22'30" - O.L. 4°53'46")

eXTReMe Tracker
Objectcode: NH04bt; Opgenomen: 24 juni 2010
Van elk standbeeld hebben wij uit diverse hoeken foto's gemaakt en bovendien detailfoto's van de diverse teksten.
Als je deze foto's wilt zien of een of meer foto's wilt gebruiken, neem dan contact met ons op via het contactformulier met vermelding van de objectcode.
© Website en Foto's: René & Peter van der Krogt